Πέμπτη, 1 Ιουνίου 2017

Οδηγός καλής πρακτικής για την περίοδο πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τις εξετάσεις

Η περίοδος της προετοιμασίας σου σχεδόν τελείωσε, την ερχόμενη εβδομάδα αρχίζουν οι πανελλήνιες εξετάσεις και μια κουραστική χρονιά πλησιάζει στο τέλος της. Οι σκέψεις για τα θέματα που θα πέσουν στις εξετάσεις, η πιθανώς άγνωστη σε σένα διαδικασία που σε λίγες μέρες θα βιώσεις, σε συνδυασμό με την προετοιμασία σου και τους στόχους που έχεις θέσει, σου δημιουργούν ένα μίγμα συναισθημάτων που μερικές φορές είναι δύσκολα διαχειρίσιμο, αφού είναι ίσως η πρώτη φορά που βιώνεις μία τέτοια κατάσταση. Θα περάσει όμως γρήγορα αυτή η περίοδος, ενώ, αμέσως μετά αρχίζει για σένα μία νέα, διαφορετική ζωή. Το σχολείο θα έχει τελειώσει και μαζί με αυτό ένα σύνολο πραγμάτων, ένα σύνολο ενεργειών, καθημερινών πρακτικών και σκέψης θα απομακρυνθεί από σένα, ενώ μία νέα κουλτούρα θα δημιουργηθεί και θα πάρει τη θέση της προηγούμενης. Είναι υπέροχο πραγματικά να βρίσκεσαι σε ένα τέτοιο σημείο, έχοντας κάνει τις ετοιμασίες σου για το πέταγμα στη νέα αυτή ζωή. Όποια και αν ήταν η προετοιμασία σου, όποιο και αν θα είναι το αποτέλεσμα των εξετάσεων που θα δώσεις, ετοιμάζεσαι για νέους ορίζοντες, ετοιμάζεσαι για νέους στόχους και όνειρα, για νέες καταστάσεις και εμπειρίες ... και αυτό μην το ξεχνάς!!
Κάθε φορά λοιπόν που ταλανίζεσαι από σκέψεις μαύρες για τα πιθανά αποτελέσματα των προσπάθειών σου, κάθε φορά που το άγχος σε πιέζει και δεν μπορείς να διαβάσεις, δεν πρέπει να ξεχνάς ότι το επόμενο χρονικό διάστημα περιλαμβάνει αυτή την υπέροχη αλλαγή των δεδομένων της καθημερινότητάς σου που θα σου δώσει μεγαλύτερη ελευθερία κινήσεων και μεγαλύτερη ευχέρεια στην επίτευξη των όποιων ονείρων σου. Ταυτόχρονα, η επόμενη περίοδος περιλαμβάνει ένα υπέροχο καλοκαίρι διακοπών και χαλάρωσης που όμοιό του δεν έχεις περάσει μέχρι τώρα, αν και είμαι σίγουρος ότι ήδη έχεις σχεδιάσει τις διακοπές σου με τις φίλες και τις φίλους σου, άρα τα έχεις σκεφτεί όλα αυτά :-)



Αν έχεις ήδη παρασυρθεί σε όμορφες σκέψεις για την επόμενη των εξετάσεων, συνέχισε να ονειροπολείς. Το άγχος σου μειώνεται με τέτοιες σκέψεις και γεμίζεις κουράγιο για την πολύ μικρή περίοδο κούρασης και προσπάθειας που σου απομένει!

Ακριβώς από κάτω θα διαβάσεις μερικές συμβουλές για να κυλήσουν οι επόμενες λίγες δύσκολες μέρες όσο το δυνατόν καλύτερα για σένα μέχρι να αρχίσει η καινούρια, υπέροχη σελίδα της ζωής σου. Διάβασέ τα προσεκτικά και προσπάθησε να ενσωματώσεις όσα μπορείς στην καθημερινότητά σου!!!
Οι συμβουλές είναι χωρισμένες στις εξής περιόδους:
i) Πριν τις εξετάσεις, ii) κατά τη διάρκεια των εξετάσεων και iii) μετά τις εξετάσεις.

Πριν τις εξετάσεις!


Πλησιάζοντας στην περίοδο των εξετάσεων αρχίζουν να σου δημιουργούνται αυτόματες σκέψεις πρόβλεψης για το τι βαθμούς πρέπει να γράψεις ώστε να πετύχεις τους στόχους σου. Αυτή είναι μία πολύ λογική, αυτόματη αντίδραση που όμως δεν έχει ιδιαίτερο νόημα στην παρούσα φάση. Ο λόγος είναι ότι δεν μπορεί να προβλεφτεί με την ακρίβεια που απαιτείται ο συνδυασμός των βαθμών για την επίτευξη των στόχων πριν γίνουν οι εξετάσεις, διότι κανείς δεν ξέρει εκ των προτέρων ποιο θα είναι το επίπεδο των θεμάτων και πόσο καλά ή όχι θα γράψουν οι υποψήφιοι. Συνεπώς μια τέτοια διαδικασία είναι χαμένος χρόνος.



Οργάνωση του διαβάσματος και της καθημερινότητας...


Το καθημερινό πρόγραμμα διαβάσματος είναι πολύ σημαντικό και συνεισφέρει στην καλύτερη προετοιμασία, ενώ είναι ένα καλό αντίδοτο κατά του άγχους. Στο πρόγραμμα αυτό πρέπει να υπάρχουν σαφείς ζώνες ξεκούρασης, ενώ δεν πρέπει σε καμία περίπτωση το διάβασμα να επιμηκύνεται σε νυχτερινές ώρες, ακόμη και αν νιώθεις ότι διαβάζεις καλύτερα το βράδυ που στο σπίτι επικρατεί μεγαλύτερη ησυχία. Ο ύπνος στην παρούσα φάση είναι το ίδιο σημαντικός με το διάβασμα, αφού η διαδικασία ενσωμάτωσης των γνώσεων στη μνήμη σου ενισχύεται σημαντικά μετά από έναν καλό ύπνο, ο οποίος πρέπει να διαρκεί οπωσδήποτε 7-8 ώρες. Ένα συχνό λάθος που γίνεται είναι να μην υπάρχει συνέπεια στην ώρα που πέφτεις για ύπνο. Δηλαδή άλλες μέρες κοιμάσαι στις 12:00, άλλες μέρες στις 2:00 τη νύχτα, άλλες μέρες στις 4:00 κοκ. Η προσαρμογή του σώματος και του εγκεφάλου σου στην καθημερινότητα των εξετάσεων είναι αδύνατον να συμβεί αποδοτικά ελάχιστα πριν τις εξετάσεις, αλλά πρέπει να έχει ξεκινήσει πολύ πιο πριν. Με άλλα λόγια, όταν ξενυχτάς κάθε μέρα κατά την περίοδο πριν τις εξετάσεις και σηκώνεσαι από το κρεββάτι στις 12 η ώρα το μεσημέρι, μην περιμένεις να έχεις τη μέγιστη απόδοση 8.00 - 12:00 το πρωί που γίνονται οι εξετάσεις.



Μία ημέρα πριν την εξέταση...

Μια ημέρα πριν τις εξετάσεις ενός μαθήματος το διάβασμα θα πρέπει να τελειώσει νωρίς και είναι καλό να υπάρχει πριν τον ύπνο μια δραστηριότητα διαφορετική από το διάβασμα όπως για παράδειγμα λίγο περπάτημα ή έξοδος με τους φίλους ή τις φίλες. Γυρίζεις όμως νωρίς στο σπίτι και πέφτεις νωρίς για ύπνο, διότι όπως είπαμε ένας καλός ύπνος είναι εξίσου σημαντικός με το διάβασμα που έκανες. Μην ασχοληθείς με το κινητό σου πριν πας για ύπνο. Πρωτοτύπησε!! Άνοιξε ένα βιβλίο και άρχισε να διαβάζεις. Το βιβλίο είναι το ... καλύτερο υπνωτικό. Αύριο θα είναι μια πολύ καλή μέρα για σένα, ενώ μετά από λίγες μέρες που θα τελειώσουν οι εξετάσεις αρχίζουν οι διακοπές :-)

Την ημέρα της εξέτασης, πριν αρχίσεις να γράφεις...

To πρωί που θα ξυπνήσεις πριν την εξέταση του μαθήματος γευμάτισε ελαφρά. Το στομάχι δεν πρέπει να είναι άδειο ούτε όμως και πλήρες την ώρα που γράφεις.
Βεβαιώσου ότι πήρες τα έγγραφα που χρειάζεσαι καθώς και γόμα, μολύβι, ξύστρα (ή μηχανικό μολύβι), στυλό διαρκείας μπλε και αν γράφεις θετικά μαθήματα πάρε τριγωνάκι, χάρακα και διαβήτη. Επίσης, μην ξεχάσεις το ρολόι χειρός που έχεις.
Στο δρόμο για το σχολείο οι συζητήσεις σου με τους φίλους και τις φίλες πρέπει να είναι για θέματα άσχετα με τις εξετάσεις. Μη μπεις στον πειρασμό να συζητήσεις αν κάποιο θέμα ή άσκηση τη μελέτησες ή όχι. Αυτό είναι ένα συχνό λάθος που οδηγεί με μαθηματική ακρίβεια σε άγχος και είναι το τελευταίο που θα ήθελες να έχεις αυτή τη στιγμή. Το φυσιολογικό άγχος της εγρήγορσης είναι καλό να υπάρχει. Όχι όμως και το άγχος που σου φορτώνει μια συζήτηση που τελικά δεν έχει νόημα, αφού το συγκεκριμένο θέμα που πιθανά δεν ξέρεις έχει μικρές πιθανότητες να πέσει (μιας και μάλλον είναι εξεζητημένο αφού δεν το έχεις διαβάσει), ενώ πάντοτε θα υπάρχουν θέματα που εσύ δεν τα έκανες, όπως θα υπάρχουν θέματα που εσύ τα γνωρίζεις ενώ κάποιοι άλλοι δεν έχουν ασχοληθεί με αυτά. Το ζήτημα δεν είναι αν ξέρεις ή όχι ένα παράξενο θέμα, αλλά το αν έχεις αυτοματοποιήσει ή όχι τις βασικές γνώσεις που χρειάζεσαι στο μάθημα που δίνεις εξετάσεις. Τα περισσότερα θέματα εξετάσεων κινούνται γύρω από τις βασικές γνώσεις, η αυτοματοποίηση των οποίων, σου επιτρέπει να φτάσεις σε ένα καλό βαθμολογικό επίπεδο.
Για τον ίδιο λόγο, όταν βρίσκεσαι στην αίθουσα και περιμένεις τα θέματα μην ασχοληθείς με φήμες ή με συζητήσεις θεμάτων που ειπώθηκαν στα φροντιστήρια την προηγούμενη ημέρα.

Κατά τη διάρκεια των εξετάσεων!


...Ήρθαν τα θέματα!!

Παίρνοντας τα θέματα η βουή σταματάει και όλοι ρίχνονται στη μάχη της εξέτασης.
Ξεκινάς ρίχνοντας μια ματιά στα θέματα για να πάρεις μια ιδέα. Μην κάνεις το λάθος εδώ και αρχίσεις να σκέφτεσαι πώς λύνονται την ώρα που ρίχνεις τη ματιά αυτή. Η λύση του κάθε θέματος θέλει μολύβι και χαρτί, οπότε σπαταλάς χρόνο και καλό είναι να αποφύγεις κάτι τέτοιο.



Τώρα πια δεν είσαι μόνο ένας μαθητής που διαγωνίζεται αλλά ένας κυνηγός μορίων και για το λόγο αυτό πρέπει να κινηθείς έξυπνα και λειτουργικά.
Η διαχείριση του χρόνου κατά τη διάρκεια της εξέτασης είναι πολύ σημαντικό θέμα και το ρολογάκι σου είναι σύμμαχος. Ειδικά, στο μάθημα της φυσικής που έχεις 4 θέματα να λύσεις, μπορείς να κάνεις την εξής κατανομή:
Θέμα Α΄ = 20 min, Θέμα Β΄ = 40 min, Θέμα Γ΄ = 60 min και Θέμα Δ΄ = 60 min. Αυτές είναι μέγιστες τιμές. Είναι σημαντικό να έχεις 60 min όταν ξεκινάς τη λύση του θέματος Δ΄. Σε κάθε μάθημα υπάρχουν οι αντίστοιχες μέγιστες τιμές και για αυτές καλό είναι να συμβουλευτείς τον καθηγητή σου. Αν κάποιο θέμα δεν μπορείς να το λύσεις στον προβλεπόμενο χρόνο τότε το αφήνεις για πιο μετά. Ένα συχνό λάθος που γίνεται από μερικούς μαθητές είναι ότι στέκονται πολύ στο θέμα που δεν μπορούν να λύσουν, χάνουν έτσι πολύ χρόνο, με αποτέλεσμα όταν φτάνουν να ξεκινήσουν να λύνουν το θέμα Δ΄ ο χρόνος που διαθέτουν είναι λίγος με αποτέλεσμα να κυριεύονται από άγχος. Το πλαίσιο χρόνου που έβαλες όταν ξεκίνησες να λύνεις τα θέματα πρέπει να το τηρήσεις με ευλάβεια.

Όπως είπαμε είσαι  κυνηγός μορίων. Αυτό σημαίνει ότι πρέπει να απαντήσεις όλα τα θέματα, μαζεύοντας όσο το δυνατόν περισσότερα μόρια. Αν έχεις προσπαθήσει ένα ερώτημα (συνήθως στο πρόχειρο) και παρόλα αυτά δεν έχεις καταφέρει να το λύσεις, τότε δεν πρέπει να αφήσεις την κόλλα κενή, αλλά πρέπει οπωσδήποτε να γράψεις την προσπάθειά σου σε αυτή. Μπορεί ένα λάθος στις πράξεις να μην σε έχει οδηγήσει στη λύση αλλά σίγουρα σε μία τέτοια περίπτωση δεν θα χάσεις όλες τις μονάδες του ερωτήματος. Αν σε κάποιο ερώτημα έχεις κάνεις λάθος δεν σημαίνει απαραίτητα ότι χάνεις όλα τα μόρια του ερωτήματος, διότι η βαθμολόγηση γίνεται βήμα - βήμα, δηλαδή αξιολογείται η προσπάθεια προς τη σωστή κατεύθυνση. Για το λόγο αυτό, είναι σημαντικό όταν ξεκινάς την ενασχόλησή σου με κάποιο ερώτημα να έχεις σχεδιάσει τη λύση προσεκτικά, χρησιμοποιώντας τις γνώσεις σου για το κεφάλαιο στο οποίο αναφέρεται το ερώτημα και την εμπειρία σου στην απάντηση παρόμοιων ερωτημάτων, ώστε να κινηθείς προς τη σωστή κατεύθυνση. Αν δίνεις φυσική, τότε είναι καλό να ρίξεις μια ματιά στο βίντεο που έχω δημιουργήσει για τα γενικά βήματα που ακολουθούμε για τη λύση μιας άσκησης ή ενός ερωτήματος.



Μην δώσεις σημασία σε τυχόν ψιθύρους κατά τη διάρκεια της εξέτασης. Ασχολήσου με αυτά που γνωρίζεις και στηρίξου στις δυνάμεις σου. Πολλές φορές κάτι που άκουσες τυχαία από κάποιο συμμαθητή σου, ακόμη και αν είναι καλός μαθητής ή μαθήτρια μπορεί να σε οδηγήσει σε λανθασμένες εκτιμήσεις και τελικά να χάσεις ένα ερώτημα που γνωρίζεις.

Πριν δώσεις το γραπτό σου, βεβαιώσου ότι απάντησες ακριβώς σε αυτά που σε ρωτούν, δηλαδή στα ερωτήματα των ερωτήσεων και των ασκήσεων. Για παράδειγμα μπορεί να σε ρωτούν να βρεις τη μεταβολή της συχνότητας και εσύ να έχεις βρει την τελική τιμή της συχνότητας. Ένα μικρό τελικό βήμα που δεν έκανες για την απάντηση του ερωτήματος θα σε οδηγήσει να χάσεις μερικά μόρια τζάμπα και αυτό δεν είναι προσόν ενός καλού κυνηγού μορίων. Φυσικά μπορεί να σε οδηγήσει σε πιο σοβαρά λάθη, για παράδειγμα να σου ζητάει γραφική παράσταση ταχύτητας - χρόνου και εσύ να έχεις σχεδιάσει τη γραφική παράσταση απομάκρυνσης - χρόνου. Για να μην υποπέσεις σε τέτοια σφάλματα, έχει σημασία πριν ξεκινήσεις να λύνεις ένα ερώτημα να έχεις αντιληφθεί ακριβώς το ζητούμενο του ερωτήματος, επαναλαμβάνοντάς το ως εσωτερική φωνή. Δηλαδή, για παράδειγμα αν σου ζητάει τη μεταβολή της συχνότητας να ρωτάς την εσωτερική σου φωνή, τι πρέπει να βρω; Η εσωτερική φωνή πρέπει να σου απαντάει "τη μεταβολή της συχνότητας, δηλαδή το Δf = fτελ - fαρχ". Η πρακτική αυτή πρέπει να ακολουθείται σε όλα τα μαθήματα.



Αν δίνεις κάποιο μάθημα που απαιτεί μαθηματικές πράξεις όπως μαθηματικά, φυσική ή χημεία, μην ξεχνάς ότι τις πράξεις πρέπει να τις κάνεις αναλυτικά στο χαρτί που θα παραδώσεις και να μην πηδάς βήματα πράξεων κάνοντάς τα με το μυαλό σου. Η μνήμη εργασίας μας έχει μικρή χωρητικότητα και υπερφορτώνεται εύκολα, οπότε σε αυτές τις περιπτώσεις είσαι επιρρεπής στο λάθος. Επίσης, όταν κάνεις μαθηματικές πράξεις πρέπει να έχεις επικεντρωθεί απόλυτα στη διαδικασία και να μη σκέφτεσαι άλλα πράγματα, όπως πώς θα είναι το επόμενο βήμα λύσης της άσκησης ή του ερωτήματος κλπ. Για παράδειγμα, αν έχεις να λύσεις την εξίσωση \frac{x}{{10}}\, - \,\frac{{4x}}{{15}}\, = \,4, δεν πρέπει να χρησιμοποιήσεις το μυαλό σου για να τα κάνεις ομώνυμα και στη συνέχεια να κάνεις τις υπόλοιπες πράξεις, αλλά πρέπει να ακολουθήσεις αναλυτικά τα βήματα των πράξεων γράφοντάς τα στο χαρτί σου. Παρόλο που πιστεύεις ότι κάνοντας πράξεις με το μυαλό σου γλιτώνεις χρόνο, τις περισσότερες φορές χάνεις χρόνο για δύο λόγους. Ο πρώτος είναι ότι η σκέψη μας, όταν κάνουμε μαθηματικές πράξεις, δεν είναι πάντοτε γρήγορη στις μη αυτοματοποιημένες διαδικασίες, ειδικά όταν είμαστε κουρασμένοι ή σκεφτόμαστε άλλα πράγματα. Ο 2ος είναι ότι τα λάθη που θα γίνουν, αν κάνεις πράξεις με το μυαλό, θα σε οδηγήσουν να ψάχνεις στη συνέχεια για να βρεις το λάθος και αυτό είναι ιδιαίτερα χρονοβόρο!!


... αμέσως μετά την εξέταση ενός μαθήματος και πριν την εξέταση του επόμενου ...


Βγαίνεις έξω με ανακούφιση. Τελείωσε μια δύσκολη διαδικασία, αλλά δεν κάνεις ταμείο ακόμη. Έχεις και άλλα μαθήματα στα οποία πρέπει να αποδώσεις όσο το δυνατόν καλύτερα. Αν δεν έγραψες όσο θα ήθελες μη μπεις στον πειρασμό να κάνεις υπολογισμούς, μη μπεις στον πειρασμό να σκεφτείς ότι χάθηκαν όλα. Ναι, ξέρω είναι μια διαδικασία αυτόματη, αλλά προσπάθησε να το διώξεις από το μυαλό σου. Έχεις και άλλες εξετάσεις να δώσεις. Υπάρχουν μαθητές που πέρασαν στη σχολή που ήθελαν, παρόλο που νόμιζαν ότι δεν έγραψαν όσο καλά νόμιζαν ότι θα έπρεπε να γράψουν. Το σύστημα με το οποίο θα εισαχθείς στη σχολή που διάλεξες δεν είναι απλό, είναι πολύπλοκο. Εσύ μην ξεχνάς ότι στην παρούσα φάση έχεις ένα σκοπό. Είσαι κυνηγός μορίων. Στο τέλος των εξετάσεων θα κάνεις υπολογισμούς και τον Αύγουστο τελικά θα μάθεις αν το κυνήγι σου είχε το αποτέλεσμα που ήθελες. Προς το παρόν έχεις ένα και μοναδικό στόχο!! Το κυνήγι των μορίων και τίποτε άλλο.
Μην κοιτάζεις τι έγραψαν οι γύρω σου. Πώς είναι δυνατόν να γνωρίζεις με ποιο τρόπο θα κινηθούν οι βάσεις αν γνωρίζεις ότι 5-10 συμμαθητές σου έγραψαν καλύτερα από εσένα (ή νομίζουν ότι έγραψαν καλύτερα) στο μάθημα για παράδειγμα της φυσικής ή της χημείας; Ακόμη και αν στα ΜΜΕ ειπώθηκε ότι τα θέματα ήταν βατά και μέσα στα αποδεκτά πλαίσια, πώς είναι δυνατόν να ξέρεις με ποιο τρόπο έγραψαν όλοι οι άλλοι που πιθανά θα δηλώσουν την ίδια σχολή με εσένα, ή πώς είναι δυνατόν να ξέρεις με ποιο τρόπο θα βαθμολογηθούν και με ποιο τρόπο θα δηλώσουν γενικότερα τις σχολές οι υποψήφιοι; Φαντάζομαι ότι δεν αποδέχεσαι τη μαντεία... Καταλαβαίνω, ότι νομίζεις ότι έχεις μία ένδειξη, αλλά οι ενδείξεις δεν είναι αποδείξεις.



Γυρίζεις στο σπίτι και οργανώνεσαι για το επόμενο μάθημα. Οργάνωση σημαίνει δημιουργία καινούργιου προγράμματος διαβάσματος μέχρι την ημέρα που θα δώσεις το επόμενο μάθημα. Αν έχεις λίγες μέρες για να κάνεις επανάληψη από το ένα μάθημα στο άλλο, στόχευσε πρώτα σε βασικά θέματα που σε δυσκολεύουν. Για παράδειγμα, αν νομίζεις ότι δε γνωρίζεις όλους τους τύπους που χρησιμοποιούνται στο μάθημα της φυσικής, σιγουρέψου διαβάζοντάς τους πολύ καλά. Στη συνέχεια προσπάθησε να ξεκαθαρίσεις βασικά σημεία που σου φαίνονται νεφελώδη και τέλος, την τελευταία μέρα λύσε πιο σύνθετα θέματα που καλύπτουν μεγάλο μέρος της ύλης. Εννοείται ότι τηρείς το πρόγραμμα του ύπνου, ενώ την ημέρα πριν την εξέταση χαλαρώνεις από νωρίς.

Μετά το τέλος των εξετάσεων!


Μια καινούρια περίοδος αρχίζει. Το τέλος του σχολείου και της μεγάλης προσπάθειας που κατέβαλες διαδέχονται οι ΔΙΑΚΟΠΕΣ!!! Επιτέλους ήρθαν. Ίσως είναι οι καλύτερες διακοπές που πέρασες ποτέ.

Μερικές μέρες μετά τη λήξη των εξετάσεων αρχίζει η πραγματική χαλάρωση. Τώρα είναι η ευκαιρία να αρχίσεις να σκέφτεσαι τους στόχους σου, να τους ξαναβλέπεις υπό το πρίσμα των νέων δεδομένων. Παρόλα αυτά δεν μπορείς να σιγουρευτείς ακόμη. Περιμένεις τους βαθμούς. Όταν πάρεις τους βαθμούς στα χέρια σου, τότε θα κάνεις τους αναγκαίους υπολογισμούς, θα αρχίσεις να σκέφτεσαι ειδικότερες σχολές, θα αρχίσεις να ρωτάς τους γύρω σου, να μπαίνεις στο internet για να βλέπεις τα προγράμματα σπουδών, να φτιάχνεις όνειρα πραγματικά, που είναι κοντά ή ακριβώς σε αυτό που μάλλον σου αρέσει. Μια καινούρια σελίδα της ζωής σου άνοιξε δυναμικά. Καλή αρχή....



Με απεριόριστο σεβασμό στην προσπάθειά που έκανες, σου εύχομαι 
KΑΛΗ ΕΠΙΤΥΧΙΑ

Μην ξεχνάς ότι οι πανελλήνιες εξετάσεις είναι απλά μια πολύ μικρή καμπή στη χωροχρονική σου διαδρομή. Η ζωή είναι καταπληκτική, υπέροχη, όμορφη και δροσερή και τα καλύτερα είναι μπροστά.


ΠΑΜΕ ΔΥΝΑΤΑ!

Σάββατο, 8 Απριλίου 2017

Διδασκαλία φυσικών επιστημών μέσω διαδικτύου - Πως είναι αποδοτικότερα;


Αγαπητοί συνάδελφοι,
Θα ήθελα να ευχαριστήσω όλους όσους συμπλήρωσαν το ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση και να παρακαλέσω όλους όσους δεν είχαν το χρόνο να το συμπληρώσουν τις προηγούμενες εβδομάδες λόγω φόρτου εργασίας να κάνουν μία ύστατη προσπάθεια να το συμπληρώσουν και να το διαδώσουν μιας και το ερωτηματολόγιο θα μείνει ανοικτό για συμπλήρωση μέχρι την Τετάρτη 19 Απριλίου 2017.
Να υπενθυμίσω ότι το ερωτηματολόγιο είναι τμήμα της μεταπτυχιακής μου εργασίας στο πανεπιστήμιο του Εδιμβούργου στην οποία ερευνώ το πώς οι έλληνες καθηγητές φυσικών επιστημών χρησιμοποιούν το διαδίκτυο, ενώ θα αναδειχθούν μέσα από την έρευνα αυτή οι αποδοτικές πρακτικές για τη διδασκαλία μέσω διαδικτύου της φυσικής (αλλά και των υπολοίπων φυσικών επιστημών).
Η επιστημονική γνώση του θέματος αυτού θα γυρίσει πίσω σε όλους μας, ως μία παρακαταθήκη, αφού η μάθηση μέσω διαδικτύου θα παίξει σημαντικό ρόλο τα επόμενα χρόνια στην προσπάθεια για καλυτέρευση της εκπαίδευσης στην Ελλάδα (όπως γίνεται τα τελευταία χρόνια σε όλες τις ανεπτυγμένες χώρες).
Η διεύθυνση του ερωτηματολογίου είναι:
https://edinburgh.onlinesurveys.ac.uk/online-science-in-gr-4
Θα ήμουν πολύ χαρούμενος αν θα μπορούσατε να προωθήσετε το ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο σε άλλους τρεις συναδέλφους των φυσικών επιστημών με την παράκληση για συμπλήρωση.
Με ιδιαίτερη εκτίμηση
Γιώργος Παναγιωτακόπουλος
καθηγητής φυσικής – συγγραφέας

Πέμπτη, 30 Μαρτίου 2017

Η φυσική στην υπηρεσία του κρασιού και της ζωής

Όταν ο Richard Feynman άνοιγε την μποτίλια του κρασιού για να γεμίσει το ποτήρι του, να το αναδεύσει και μετά να μυρίσει αυτή την πανδαισία της συμπαντικής ομορφιάς που περικλείει μέσα του, είναι εκατό τοις εκατό σίγουρο ότι λίγο από το κόκκινο κρασί χύθηκε από το μπουκάλι. Ο καταπληκτικός αυτός δάσκαλος έβλεπε, συσχέτιζε και ένωνε γνώσεις από διαφορετικά πεδία με ένα μοναδικό τρόπο!


Η φυσική έρχεται αρκετά χρόνια μετά την παραπάνω ωδή του Feynman για το κρασί και τη συσχέτισή του με το σύμπαν να διορθώσει αυτή τη μικρή ατέλεια των μπουκαλιών που δεν επέτρεπε στο κρασί να ρέει χωρίς να χύνεται καθώς γεμίζουμε το ποτήρι. Η φυσική των ρευστών μαζί με την αγάπη για το κρασί έκαναν το θαύμα τους!

Ο Daniel Perlman, ένας βιοφυσικός, εφευρέτης και λάτρης του κρασιού, μετά από αρκετά χρόνια πειραματισμού βρήκε τη βέλτιστη λύση!
Σύμφωνα με τον Daniel Perlman, δημιουργώντας μία εγκοπή συγκεκριμένων βέλτιστων διαστάσεων ακριβώς μετά το χείλος του μπουκαλιού δημιουργείται ικανό εμπόδιο στο κρασί ώστε να μη "γλύφει" το μπουκάλι καθώς γεμίζει το ποτήρι, αποτρέποντας έτσι να χύνεται το κρασί.
Το κρασί δεν μπορεί να ανέβει προς την εγκοπή αψηφώντας τη βαρύτητα ούτε μπορεί να "πηδήξει" από το ένα άκρο της εγκοπής στο άλλο, εμποδίζοντάς το με τον τρόπο αυτό να κυλίσει στην κάτω μεριά του μπουκαλιού, οπότε και να χυθεί.




Πηγή: Livescience

Τετάρτη, 22 Μαρτίου 2017

Ερωτηματολόγιο για τη χρήση του διαδικτύου στη διδασκαλία των φυσικών επιστημών

Αγαπητοί συνάδελοι, 

Στα πλαίσια της μεταπτυχιακής μου εργασίας με θέμα: "Πώς χρησιμοποιούν το διαδίκτυο οι Έλληνες καθηγητές φυσικών επιστημών για να διδάξουν φυσικές επιστήμες σε μαθητές Γυμνασίου ή Λυκείου - Προσεγγίσεις από τη σκοπιά της γνωστικής θεωρίας μάθησης για τη διευκόλυνση της μάθησης μέσω διαδικτύου στο μάθημα της Φυσικής", έχω αναπτύξει ένα ηλεκτρονικό ερωτηματολόγιο για τη διερεύνηση του τρόπου χρήσης του διαδικτύου για τη διδασκαλία των φυσικών επιστημών από τους καθηγητές που διδάσκουν Φυσική, Χημεία και Βιολογία στη δευτεροβάθμια εκπαίδευση.

Το ερωτηματολόγιο απευθύνεται στους καθηγητές φυσικών επιστημών που διδάσκουν φυσικές επιστήμες στο Γυμνάσιο και στο Λύκειο, ανεξάρτητα από το αν χρησιμοποιούν το διαδίκτυο για τη διδασκαλία τους, ανεξάρτητα από το αν διδάσκουν φυσική και ανεξάρτητα από το αν η διδασκαλία τους γίνεται σε δημόσιο ή ιδιωτικό σχολείο, φροντιστήριο, κέντρο μελέτης ή παραδίδουν ιδιαίτερα μαθήματα.

Το ερωτηματολόγιο είναι ανώνυμο. Παρόλα αυτά, μπορεί κάποιος συνάδελφος προαιρετικά να δώσει το email του, μόλις ολοκληρώσει τη συμπλήρωση του ερωτηματολογίου (υπάρχει ειδικό προαιρετικό πεδίο), ώστε να του στείλω τα συμπεράσματα της έρευνάς μου και της εργασίας μου μόλις αυτή ολοκληρωθεί. Η χρονική διάρκεια απάντησης του ερωτηματολογίου είναι περίπου 5-15 λεπτά, ανάλογα με τις απαντήσεις που θα δοθούν σε κάποιες ερωτήσεις.

Η ηλεκτρονική διεύθυνση του ερωτηματολογίου είναι:
https://edinburgh.onlinesurveys.ac.uk/online-science-in-gr-4

Θα σας ήμουν ευγνώμων αν συμπληρώνατε το ερωτηματολόγιο και στη συνέχεια το στέλνατε σε άλλους 3 συναδέλφους φυσικών επιστημών για να το συμπληρώσουν. Μπορείτε να στείλετε με email την παραπάνω ηλεκτρονική διεύθυνση του ερωτηματολογίου με την παράκληση για συμπλήρωση.


Με ιδιαίτερη εκτίμηση

Γιώργος Παναγιωτακόπουλος
καθηγητής – συγγραφέας
υποψήφιος για το δίπλωμα
MSc on Digital learning
University of Edinburgh

Σάββατο, 18 Φεβρουαρίου 2017

Tι σημαίνει ΜΑΘΗΣΗ;

Την περίοδο των εορτών των Χριστουγέννων, τότε που όλοι εμείς οι εκπαιδευτικοί έχουμε κάπως περισσότερο χρόνο ελεύθερο, είχα την ευκαιρία να κοιμηθώ λίγο παραπάνω και έτσι να ονειρευτώ και λίγο παραπάνω. Σε ένα από τα όνειρα που είδα εμφανίστηκε η κλασσική φιγούρα του Άγιου Βασίλη και ευθέως με ρώτησε τι θα ήθελα να μου φέρει ως δώρο εκείνες τις άγιες μέρες. Αυτή ήταν η κατάλληλη στιγμή για να του ζητήσω κάτι που η Φυσική θα κάνει πολλά χρόνια να το εφεύρει (αν κάποτε φυσικά θα μπορέσει να το εφεύρει). Θυμάμαι ακριβώς τις κουβέντες που ανταλλάξαμε με τον Άγιο:

Άγιος Βασίλης:
Γειά σου ρε Γιώργη. Καιρό έχουμε να τα πούμε. Εδώ και 40 χρόνια έχεις σταματήσει να με φωνάζεις.
Εγώ: Άγιέ μου, έχω πάψει να πιστεύω ότι υπάρχεις εδώ και 40 χρόνια και γι' αυτό δεν σε φώναζα τόσο καιρό (τον χτύπησα στον εγωισμό του τον Άγιο και το ένιωσε....)
Άγιος Βασίλης: Δε με βλέπεις που υπάρχω ολοζώντανος; Πες μου τι ακριβώς θέλεις να σου φέρω και επειδή όλα αυτά τα χρόνια ήσουν καλό παιδί θα προσπαθήσω να σου το φέρω!!

Είπα να αδράξω την ευκαιρία, άλλωστε έτσι χτυπημένος που ήταν ο Άγιος από τα λόγια μου σκέφτηκα, θα πασχίσει να μου φέρει ό,τι του ζητήσω...


Εγώ:
Άγιέ μου, θέλω να μου φέρεις μια χρονομηχανή για να ταξιδεύω μπρος και πίσω στο χρόνο.
Άγιος Βασίλης: Καλά ρε Γιώργη με δουλεύεις; Ο Μεγάλος θα το δώσει αυτό σε 1000 χρόνια στους ανθρώπους. Ζήτα κάτι άλλο ....

Κρίμα, δεν πέτυχε σκέφτηκα. Ας του ζητήσω κάτι άλλο που με ταλαιπωρεί...

Εγώ: Άγιέ μου, θέλω να μου δώσεις την ικανότητα ώστε να μπορώ να κάνω οποιονδήποτε μαθητή μου να μαθαίνει τα πάντα εύκολα, με απόλυτη ακρίβεια και προπάντων να μην ξεχνάει.
Άγιος Βασίλης: Τι χρώμα είπες ότι θέλεις να είναι η χρονομηχανή;

Και στο σημείο εκείνο ξύπνησα καταϊδρωμένος και ανήσυχος όχι γιατί έχασα τη χρονομηχανή αλλά γιατί συνειδητοποίησα ότι ούτε ο Άγιος δε μπορεί να κάνει τέτοιου είδους θαύματα, πόσο μάλλον εγώ. Καθισμένος στην άκρη του κρεβατιού άρχισα να συλλογίζομαι τις δυσκολίες που συναντά κάποιος δάσκαλος ή καθηγητής όταν αναλαμβάνει να αλληλεπιδράσει με ένα μαθητή με σκοπό τη μάθηση. Γρήγορα όμως συνειδητοποίησα ότι για να βρω τις δυσκολίες και να τις παλέψω χρειάζεται να περάσω πρώτα από ένα άλλο πρωταρχικό πρόβλημα που χρειάζεται τη λύση του.




Τι σημαίνει ΜΑΘΑΙΝΩ; Τι σημαίνει MAΘΗΣΗ; 

Επειδή στην επιστήμη η χρήση των αναλογιών είναι συνήθης πρακτική, οπότε ο εγκέφαλός μου πιθανά να έχει καλωδιωθεί ώστε να ψάχνει τέτοιες αναλογίες, αναδύθηκε στη σκέψη μου η αναλογία της μάθησης με την έννοια της δύναμης όπως τη γνωρίζουμε στη φυσική. Η δύναμη στη ΦΥΣΙΚΗ είναι μια έννοια που δεν μπορούμε να την ορίσουμε άμεσα. Τη βλέπουμε να υπάρχει ως αιτία κάποιων αποτελεσμάτων που προκαλεί.
Προσπάθησε και εσύ αναγνώστη να δώσεις έναν ορισμό της δύναμης (όπως αυτή που βάζουμε για παράδειγμα όταν σπρώχνουμε ένα αντικείμενο):

Δύναμη είναι.....


Ό,τι και να γράψεις μετά τις δύο αυτές λέξεις θα περιλαμβάνει τα αποτελέσματα της δύναμης.

Έτσι λοιπόν και η μάθηση! Δεν μπορούμε να δούμε μέσα στο μυαλό του μαθητή πόσες γνώσεις έχει συσσωρεύσει, αλλά μπορούμε να δούμε τα αποτελέσματα της συσσώρευσης αυτής παρατηρώντας τη συμπεριφορά του μαθητή σε διάφορες καταστάσεις που βιώνει. Με άλλα λόγια, τη μάθηση δεν μπορούμε να την παρατηρήσουμε άμεσα, όπως ακριβώς κάνουμε όταν παρατηρούμε με ένα τηλεσκόπιο τα αστέρια ή τον ήλιο ή όταν μετράμε τη θερμοκρασία ενός σώματος με ένα θερμόμετρο. Την παρατηρούμε έμεσσα μέσω της "συμπεριφοράς" του μαθητή σε κάποιες μαθησιακές καταστάσεις στις οποίες εκτίθεται. Φυσικά το θέμα της μάθησης δεν αφορά αποκλειστικά το μαθητή. Αφορά όλους τους ανθρώπους, σε όλες τις χρονικές περιόδους της ζωής τους.

Τα παραπάνω αναδεικνύουν την αναγκαιότητα της σαφήνειας του ορισμού της λέξης ΜΑΘΑΙΝΩ, ώστε στη συνέχεια να μπορέσουμε να καταλάβουμε με ποιους τρόπους επιτελείται η μάθηση και κατόπιν να ανακαλύψουμε διαδικασίες που διευκολύνουν αυτούς τους τρόπους (κάτι που ενδιαφέρει εξαιρετικά εμάς τους εκπαιδευτικούς).

Το πρόβλημα φαίνεται απλό, αλλά είναι εξαιρετικά περίπλοκο. Ενώ πρέπει να μιλήσουμε για κάτι νοητικό που επιτελείται μοναδικά σε κάθε άνθρωπο, χρειαζόμαστε και έναν παρατηρητή για να μετρήσει αυτό το (νοητικό) κάτι που επιτελείται. Δυστυχώς όμως για να συμβεί η έμμεση μέτρηση (της μάθησης) πρέπει να υπάρξει αλληλεπίδραση με το φαινόμενο (της μάθησης) που παρατηρούμε και αυτό είναι πολύ πιθανό να οδηγεί σε λανθασμένες μετρήσεις και συμπεράσματα. Δηλαδή, μπορεί να φαίνεται μέσω της έμμεσης μέτρησης (αξιολόγηση) που κάνουμε ότι ο μαθητής έχει μάθει κάτι συγκεκριμένο αλλά τελικά να μην έχει μάθει απολύτως τίποτα ή το αντίστροφο, δηλαδή να έχει μάθει κάτι και η μέτρηση να μη μπορεί να δείξει κάποιο αποτέλεσμα. Τα παραπάνω συμβαίνουν διότι άλλο πράγμα είναι η ΜΑΘΗΣΗ και άλλο πράγμα είναι το προϊόν της μάθησης, που στην ουσία προσπαθούμε να μετρήσουμε όταν αξιολογούμε ένα μαθητή.

Σύμφωνα με τον Frederick Reif, η ΜΑΘΗΣΗ είναι η διαδικασία μέσω της οποίας ένας μαθητής μεταβαίνει από μια αρχική κατάσταση Si σε μια τελική κατάσταση Sf στην οποία ο μαθητής μπορεί να κάνει πράγματα που δεν μπορούσε όταν βρισκόταν στην αρχική κατάσταση Si. Άρα η μέτρησή μας όταν αξιολογούμε το μαθητή αναφέρεται στην τελική κατάσταση Sf, ευελπιστώντας ότι ο μαθητής θα έχει φτάσει στην επιθυμητή αυτή τελική κατάσταση. Η διαδικασία μετάβασης που αναφέρει ο Reif πρέπει να διευκολύνεται σημαντικά μέσω τη διδασκαλίας, της οποίας ζητούμενο είναι η ΜΑΘΗΣΗ.

Image : shutterstock


Με βάση τα παραπάνω, ο ρόλος του δασκάλου - καθηγητή στο σχολικό περιβάλλον είναι πολύ σύνθετος και εξαιρετικά δύσκολος. Ξεκινώντας, πρέπει πρώτα να διερευνήσει την αρχική κατάσταση του μαθητή (Si), στη συνέχεια να θέσει τους τελικούς στόχους (επιθυμητή τελική κατάσταση S) και στη συνέχεια να διδάξει με τέτοιο τρόπο ώστε να διευκολύνει τη διαδικασία μετάβασης του μαθητή από την αρχική στην τελική κατάσταση. Φτάνοντας στο τέλος της διδασκαλίας του πρέπει να ελέγξει αν επιτεύχθηκαν οι στόχοι του, δηλαδή αν ο μαθητής έφτασε στην επιθυμητή τελική κατάσταση και αν δε συνέβη αυτό, σύμφωνα με το εργαλείο μέτρησης που εφάρμοσε, να διδάξει ξανά και στη συνέχεια να αξιολογήσει και πάλι κ.ο.κ. Αυτό πρέπει να γίνει για κάθε μαθητή που έχει σε μία τάξη ώστε κανένας μαθητής να μη μείνει πίσω.

Φαντάζομαι ότι είναι πλέον κατανοητοί οι λόγοι για τους οποίους ο Άγιος Βασίλης ήθελε να μου φέρει μία χρονομηχανή αντί να μου δώσει την δυνατότητα να μπορώ να διαχειρίζομαι αποτελεσματικά και αποδοτικά τη διαδικασία μάθησης κάθε μαθητή μου!!

Γνωρίζοντας την ύπαρξη της πολυπλοκότητας όλης αυτής της διαδικασίας και αναγνωρίζοντας τη μεγάλη δυσκολία που έχει η διαδικασία της ΜΑΘΗΣΗΣ είμαι καλύτερα εξοπλισμένος στην προσπάθειά μου να γίνω καλύτερος δάσκαλος. Αυτή η προσπάθεια οδηγεί πάντοτε σε μικρά θαύματα που μπορεί να μην είναι της τάξεως της εφεύρεσης μιας χρονομηχανής, μου δίνουν όμως την ικανοποίηση ότι η προσπάθειά μου δεν πάει χαμένη, ακόμη και αν δεν πληρώνομαι καλά για να κάνω τη δουλειά μου, ακόμη και αν οι συνθήκες είναι διαφορετικές από αυτές που θα ήθελα να υπάρχουν.


Αναφορές: Reif, F., 2010. Applying Cognitive Science to Education: Thinking and Learning in Scientific and Other Complex Domains, MIT press.